Yönelim (alignment), bir karakterin ahlaki bakışını iki kelimeyle özetler. İlk kelime kurallarla ve düzenle ilişkisini söyler: yasal, nötr ya da kaotik. İkincisi başkalarına nasıl davrandığını: iyi, nötr ya da kötü. Birleşince yasal iyiden (onurlu koruyucu) kaotik kötüye (yok edici) dokuz yönelim çıkar. Yönelim, karakterin nasıl davranmaya eğilimli olduğunun tarifidir; elini kolunu bağlayan bir kural değildir. Bu rehber iki ekseni, örnekleriyle dokuz yönelimi, her birini masayı bozmadan nasıl oynayacağınızı ve bugün pek çok grubun neden yerine kişilik, amaç ve kusur kullandığını anlatıyor.
Kısa cevap
- İki eksen. Yasaya karşı kaos (yapı mı özgürlük mü) ve iyiye karşı kötü (başkaları mı kendisi mi). Nötr, ikisinin de ortasında durur.
- Dokuz birleşim. Yasal iyi, nötr iyi, kaotik iyi, yasal nötr, gerçek nötr, kaotik nötr, yasal kötü, nötr kötü, kaotik kötü.
- Pusula, kafes değil. Yönelim bir eğilimi anlatır. Karakter ona ters davranabilir; bunu sürdürürse yönelimi değişir.
- Ruhsat değil. "Karakterim bunu yapardı" cümlesi, yönelim ne olursa olsun, diğer oyuncuların keyfini kaçırmayı haklı çıkarmaz.
- Bugün isteğe bağlı. Yeni kurallar ona neredeyse hiç mekanik ağırlık vermiyor; pek çok masa yerine kişilik özellikleri, amaçlar ve kusurlar kullanıyor.
İki eksen: yasa ve kaos, iyi ve kötü
İki kelime iki ayrı soruya cevap verir ve yönelimi anlamanın anahtarı onları ayrı tutmaktır. Biri yöntemle ilgilidir: karakter ne yapacağına nasıl karar verir? Diğeri niyetle: kimin iyiliğini önemser?
| Konum | Cevap verdiği temel soru | Tipik özellikler |
|---|---|---|
| Yasal (lawful) | Yapıya güvenir misin? | Sözünü tutar, bir ilkeye ya da geleneğe uyar, düzene, sadakate ve öngörülebilirliğe değer verir. Bu ilke yerel yasa değil, kişisel bir kod da olabilir. |
| Nötr (yasa-kaos ekseninde) | Yapıya güvenir misin? | Pragmatik. Kurallar anlamlıysa uyar, değilse çiğner. |
| Kaotik (chaotic) | Yapıya güvenir misin? | Özgürlüğe ve kişisel yargıya değer verir, otoriteye güvenmez, uyum sağlar, vicdanıyla ya da içgüdüsüyle hareket eder. |
| İyi (good) | Kimin iyiliği önemli? | Başkalarını korur, fedakârlık yapar, merhamet gösterir, hayata değer verir. |
| Nötr (iyi-kötü ekseninde) | Kimin iyiliği önemli? | Kendini ve kendi insanlarını önemser; yabancılar için yolundan pek sapmaz, ama onlara keyfinden zarar da vermez. |
| Kötü (evil) | Kimin iyiliği önemli? | Kendi gücünü, çıkarını ya da zevkini başkalarının üstünde tutar ve bunun için insanlara zarar vermeye hazırdır. |
Dokuz yönelim tek bakışta
| İyi | Nötr | Kötü | |
|---|---|---|---|
| Yasal | Yasal iyi (lawful good): "Doğru şeyi, doğru yoldan yap." | Yasal nötr (lawful neutral): "Önce kural." | Yasal kötü (lawful evil): "Kurallar alettir ve sapı bende." |
| Nötr | Nötr iyi (neutral good): "Ne işe yarıyorsa onunla yardım et." | Gerçek nötr (true neutral): "Dengeyi koru ya da işe karışma." | Nötr kötü (neutral evil): "Bana ne yararsa o." |
| Kaotik | Kaotik iyi (chaotic good): "Kurallar değil, özgürlük ve iyilik." | Kaotik nötr (chaotic neutral): "Bana kimse ne yapacağımı söyleyemez." | Kaotik kötü (chaotic evil): "İstediğini al, kırabildiğini kır." |
Her yönelim nasıl oynanır?
Aşağıdaki her yönelimin yanında tipik karakterler ve iki pratik öneri var: onu masada keyifli yapan şey ve herkes için yorucu hâle getiren tuzak.
Yasal iyi: onurlu koruyucu
Sözünü tutar, zayıfı korur, iyiliğin en iyi düzenle, dürüstlükle ve görevle sağlanacağına inanır. Tipik karakterler: yeminli bir şövalye, bir tapınak şifacısı, rüşvet almayan bir şehir muhafızı.
- İyi oynamak için: karaktere somut bir ilke verin ("bana güvenen birine asla yalan söylemem") ve bunun ona bir bedeli olsun. İlginç sahneler, görev ile iyiliğin farklı yönlere çektiği sahnelerdir.
- Kaçının: partiyi zaptiye gibi denetlemekten. Her hırsıza nutuk atan ya da ufak bir hırsızlık yüzünden grubu ele veren bir paladin masayı perişan eder. Karakter olarak itiraz edin, sonra birlikte yola devam etmenin bir yolunu bulun.
Nötr iyi: pragmatik yardımsever
İyilik yapmak ister ve bir yasanın ya da geleneğin onaylayıp onaylamadığını pek umursamaz. İşe yarıyorsa yetkililerle çalışır, yaramıyorsa onları atlar. Tipik karakterler: gezgin bir şifacı, yolcuları koruyan bir köy avcısı, iyi kalpli bir maceracı.
- İyi oynamak için: ilkelere değil insanlara odaklanın. Bugün kime yardım ettiniz ve bunun bedeli neydi?
- Kaçının: silik olmaktan. Nötr iyi kolayca "iyi biri, o kadar" hâline gelebilir. Karaktere güçlü bir amaç ve önüne çıkan bir kusur verin.
Kaotik iyi: yüreği olan isyancı
Her kuraldan önce vicdanını dinler ve başkalarına nasıl yaşayacağını söyleyen herkese güvenmez. Bir tutsağı kurtarmak için yasayı çiğner ve hiç vicdan azabı duymaz. Tipik karakterler: yozlaşmışları soyan bir kanun kaçağı, özgür ruhlu bir ozan, bir isyan önderi.
- İyi oynamak için: karakterin isyanı hikâyedeki gerçek bir haksızlığa yönelsin. Bu, Oyun Ustasına kanca, partiye de bir dava verir.
- Kaçının: her muhafızla, her memurla kavga çıkarmaktan. Kaotik iyi başkalarının özgürlüğüyle ilgilidir, her sahneyi bir çatışmaya çevirme sebebi değildir.
Yasal nötr: ilkenin bekçisi
Düzen, gelenek ya da kişisel bir ilke, herhangi bir ahlaki sonuçtan daha önemlidir. Zalim değildir, fedakâr da değildir: güvenilirdir. Tipik karakterler: yasayı yazıldığı gibi uygulayan bir yargıç, katı yeminlere bağlı bir keşiş, emir komuta zincirine uyan bir asker.
- İyi oynamak için: ilkeyi iki üç kuralla tanımlayın ve canı yansa bile uyun. Oyuncular, davranışını tahmin edebildikleri ve sınırlarını sınayabildikleri karakterleri sever.
- Kaçının: diğer oyuncuların seçimlerine hakemlik etmekten. İlke masayı değil, karakterinizi bağlar.
Gerçek nötr: dengeli ya da umursamaz
Ya bilerek uçlar arasında denge arar ya da büyük ahlaki sorularda taraf tutmaz. Tipik karakterler: doğanın düzenini koruyan bir druid, bilgiyi bilgi için arayan bir âlim, rahat bırakılmak isteyen bir çiftçi.
- İyi oynamak için: karaktere gerçekten önemsediği somut bir şey verin (bir orman, bir aile, bir sır) ve kararlarını o yönlendirsin.
- Kaçının: kararsızlıktan. Nötr, hiçbir şey yapmamak demek değildir; seçim yapmayan bir karakter her sahneyi partinin geri kalanının sırtına yükler.
Kaotik nötr: özgür ruh
Kişisel özgürlüğü her şeyin üstünde tutar, kaprislerinin peşinden gider ve yükümlülükleri reddeder; bunu iyilikten ya da zalimlikten değil, kendinden yapar. Tipik karakterler: gezgin bir paralı kılıç, bir düzenbaz, yalnızca kendi tayfasına sadık bir kaçakçı.
- İyi oynamak için: öngörülemez olmak rastgele olmakla aynı şey değildir. Karakterin sebepleri vardır, sadece kendine aittir. Ona bağlılıklar (tayfa, bir kardeş, bir borç) ve kontrol edilmekten koyu bir hoşnutsuzluk verin.
- Kaçının: etiketi izin belgesi olarak kullanmaktan. Partiden çalmak, pazarlığın ortasında bir NPC'ye saldırmak ya da "kaotiğim" diye hanı yakmak bir yönelim değil, bir oyuncu sorunudur.
Yasal kötü: kuralları olan tiran
Bencildir ve başkalarına zarar vermeye hazırdır, ama bunu düzen içinden yapar: sözleşmeler, hiyerarşiler, satın alınmış sadakat. Sözünü tutar, çünkü güvenilir olma ünü güçtür. Tipik karakterler: acımasız bir kadı, katı kuralları olan bir suç patronu, bir paralı asker yüzbaşısı.
- İyi oynamak için: kahramanlardan oluşan bir partide sözleşme sizin dostunuzdur. İşi sonuna kadar götürmeye yemin etmiş yasal kötü bir karakter grubun en güvenilir üyesi olabilir.
- Kaçının: kendi başına zalimlikten ve diğer oyunculara yönelen her şeyden. Sınırları sıfırıncı oturumda konuşun.
Nötr kötü: saf çıkar
Kendisine yarayan her şeyi yapar; ne kurallara ne de özgürlüğe bağlılığı vardır. İhanet kazandırıyorsa ihanet eder. Tipik karakterler: kiralık bir suikastçı, bir zehirci, başkalarının sırtına basarak yükselen bir entrikacı.
- İyi oynamak için: çoğunlukla kötü adam olarak. Oyuncu karakteri olarak ancak parti, ihanet edilmekten çok yaşarken işine yarıyorsa ve oyuncu bunu açıkça söylüyorsa işler.
- Kaçının: herkes o tür bir oyunda anlaşmadıkça diğer oyunculara karşı gizli planlardan.
Kaotik kötü: yok edici
İştahla, öfkeyle ya da yıkım sevgisiyle hareket eder, hiçbir şeye bağlı değildir. Tipik karakterler: bir iblis, yağmacı bir savaş beyi, dünyanın yanmasını isteyen bir tarikat lideri.
- İyi oynamak için: büyük ölçüde kötü adamlar ve canavarlar için bir yönelim, hem de çok canlı bir tane. Bir Oyun Ustası kaotik kötü bir düşmanı tam da hiçbir şey onu durdurmadığı için korkutucu yapabilir.
- Kaçının: sıradan bir kampanyada oyuncu karakteri olarak. Bir partiye nadiren uyar ve çoğu masa ona özel kurulmuş bir kampanya dışında izin vermez.
Sık yapılan yanlışlar
- "Kaotik nötr, istediğimi yapabilirim demek." En yaygını bu. Yönelim karakteri anlatır, oyuncuyu aklamaz. Bir eylem başkalarının oyununu bozuyorsa yönelimin hiçbir önemi yoktur.
- "Yasal, her yasaya uymak demek." Yasal, yapıya güvenmek demektir ve o yapı kişisel bir ilke olabilir. Yozlaşmış bir şehirde yasal bir karakter kendi ilkesine sadık kalmak için şehrin yasalarını çiğneyebilir.
- "İyi, kibar demek." İyi karakterler kaba, asık suratlı ya da sert olabilir. Onları iyi yapan, başkalarını korumaları ve bunun bedelini göze almalarıdır.
- "Kötü karakterler partide olamaz." Masa kabul ederse ve karakterin işbirliği için bir sebebi varsa olabilir. Sadece grubu dağıtmak için kullanılamaz.
- "Nötr, kararsız demek." Nötr karakterler son derece kararlı olabilir; sadece o eksende bir davanın peşinde değildirler.
- "Yönelim karakterimin ne yapacağına karar verir." Tam tersi: karakterinizin zaman içinde yaptıkları yönelimini belirler.
Yönelim mi, kişilik, amaç ve kusur mu?
Yönelim bir karakterin genel ahlaki yönünü söyler, ama iki yasal iyi karakter bambaşka insanlar olabilir. 5e tarzı oyunlarda karakter oluştururken bu yüzden bir kişilik özelliği, bir ideal, bir bağ ve bir kusur da istenir. Bunlar masada çok daha kullanışlıdır, çünkü karakterin bir sahnede gerçekte ne yaptığını söylerler.
| Öğe | Cevapladığı soru | Örnek |
|---|---|---|
| Yönelim | Ahlaki yönü ne? | Kaotik iyi |
| Kişilik özelliği | Bir sahnede nasıl davranır? | Ortam gerildikçe espri yapar |
| İdeal ya da amaç | Ne istiyor? | Kardeşini kış gelmeden madenlerden kurtarmak |
| Bağ | Kim ya da ne için her şeyi göze alır? | Onu büyüten köy |
| Kusur | Onu ne belaya sokar? | Bir zorbanın karşısında geri duramaz |
Dikkat edin, son dördü zaten ilkini ima ediyor. Bir tutsağı kurtarmak isteyen, bir köyü koruyan ve bir zorbayı görmezden gelemeyen bir karakter açıkça kaotik iyidir; üstelik oynarken etiketten çok daha net bir rehberdir. Tek bir şey yazacaksanız bir amaç ve bir kusur yazın.
YÖNELİM: (isteğe bağlı, iki kelime)
KİŞİLİK: (insanların ilk beş dakikada fark ettiği şey)
AMAÇ: (bu hikâyede gerçekten olabilecek tek bir şey)
KUSUR: (onu belaya sokan şey)
GEÇMEDİĞİ ÇİZGİ: (bedeli ne olursa olsun uyduğu tek kural)Bugünkü masalar yönelimi hâlâ kullanıyor mu?
Eskisi kadar değil. Eski edisyonlarda yönelimin gerçek bir mekanik ağırlığı vardı: bazı sınıflar belli bir yönelim şart koşardı, bazı büyüler iyi ya da kötü karakterlere farklı işlerdi. Bugünkü 5e tarzı kurallarda neredeyse hiçbir şey ona bağlı değil ve 2024 revizyonu onu isteğe bağlı bir bakış açısı tarifi olarak ele alıyor.
Masalar genelde üç gruba ayrılır:
- Kısa tarif olarak tutanlar. İki kelime, gruba nasıl bir karakter getirdiğinizi söylemenin hızlı bir yoludur. One-shot'larda ve yeni gruplarda işe yarar.
- Yerine özellik, amaç ve kusur koyanlar. Hikâye odaklı masalarda en yaygın seçim, yukarıdaki bölümde anlatılan sebeplerle.
- Oyunculara değil dünyaya ayıranlar. Bazı Oyun Ustaları yönelimi yalnızca tanrıları, grupları ve canavarları tarif etmek için kullanır.
Masanız hangisini seçerse seçsin asıl iş sıfırıncı oturumda yapılır: kötü karakterlere izin var mı, oyuncular birbirine karşı oynayabilir mi (PvP) ve kampanyanın tonu ne? Bu üç cevap, herhangi bir yönelim tablosundan çok daha fazla sorunu önler.
Thavernia'da yönelim
Thavernia, Oyun Ustasının yapay zeka olduğu bir masaüstü FRP. Açık konuşalım: karakter oluşturucusunda yönelim alanı yok. Bir önceki bölümde anlatılan yolu izliyor. Ad, köken, sınıf, uğraş ve görünüşün yanında karakterin ayrı ayrı Kişilik, Amaç ve Kusur alanları ve bir Geçmiş Hikâyesi var. Ahlaki yönünüz bir kutuda değil, her tur yazdıklarınızda görünür.
- Oyun Ustası kahramanınızın kim olduğunu görür. Her tur yapay zeka Oyun Ustasına kahramanınızın yetenekleri ve canıyla birlikte kişiliği, uğraşı, amacı, kusuru ve geçmiş hikâyesinin başı da verilir.
- NPC'ler onlara nasıl davrandığınıza tepki verir. Oyun Ustasına tepkileri karaktere uygun tartması talimatı verilmiştir: sebepsiz saldırıya uğrayan bir tüccar düşmanlaşır ya da korkar, gururlu bir NPC bir hakaretten sonra soğuyabilir, sizinle idman yapan bir usta ise aynı darbeye alınmaz. Her isimli NPC'nin partiye karşı tutumu (dost, nötr, düşman ya da bilinmiyor) kaydedilir ve kampanyanın NPC listesinde görünür; bir oturumda yaptığınız seçim bir sonrakinde de orada durur.
- Merhametin ve zalimliğin sonuçları var. Kaçmayı başaran tehlikeli bir düşman hikâyede ileride Kan Davası olarak geri dönebilir.
- Dost ateşi gerçek. Parti içindeki bir darbe arkadaşınızın canından düşer; gruba sırt çeviren bir karakter ardından gelenle yaşamak zorundadır.
- Yapay zeka yoldaşların kendi bakışı var. Yoldaşlar kendi kişiliklerine, amaçlarına ve kusurlarına göre davranır ve planınıza itiraz edebilir.
| Karakteri şöyle düşünüyorsanız... | Kişilik | Amaç | Kusur |
|---|---|---|---|
| Yasal iyi | Her sözünü tutar, dobra konuşur | Köyünü yakan haydutları yargı önüne çıkarmak | Akılsızca da olsa bir haksızlığı cezasız bırakamaz |
| Kaotik iyi | Otoriteye güler, azıcık olanı da paylaşır | Nehir kasabalarını borçta tutan loncayı kırmak | Önce yapar, hiç plan yapmaz |
| Yasal nötr | Titiz, resmî, her şeyin hesabını tutar | Mühürlü mektubu, içinde ne yazarsa yazsın, teslim etmek | Bir dostu kurtarmak için bile kuralı esnetmez |
| Kaotik nötr | Yerinde duramaz, meraklı, emirlere alerjisi var | Borcu kapatıp bir daha kimseye borçlanmamak | İşler ciddileşince çekip gider |
| Yasal kötü | Nazik, sabırlı, hep pazarlıkta | Liman reisinin koltuğunu yasal her yoldan almak | Odadaki en zeki kişi olduğunu kanıtlamadan duramaz |
Karakterin geri kalanını adım adım nasıl kuracağınız karakter oluşturma rehberinde anlatılıyor. Dünyanın oturumlar boyunca yaptıklarınızı nasıl hatırladığı da kalıcı dünya sayfasında.
Kendiniz deneyin
Karakterinizin yönelimini bulmanın en iyi yolu birkaç zor seçim oynamaktır. Deneme için hesap ya da kart gerekmez, misafir olarak üç tur oynarsınız; ücretsiz bir hesap ardından 20 tur verir. Merhamet gösterin ya da göstermeyin, NPC'lerin nasıl karşılık verdiğine bakın.
Sık sorulan sorular
D&D'deki dokuz yönelim hangileri?
Yasal iyi, nötr iyi, kaotik iyi, yasal nötr, gerçek nötr, kaotik nötr, yasal kötü, nötr kötü ve kaotik kötü. Her biri yasa-kaos eksenindeki bir konumu (karakterin kurallara, geleneğe ve düzene bakışı) iyi-kötü eksenindeki bir konumla (başkalarını ne kadar önemsediği) birleştirir. İngilizceleri Lawful Good, Chaotic Neutral gibi; masada çoğu zaman LG, CN diye kısaltılır.
Yeni başlayan biri için en iyi yönelim hangisi?
Nötr iyi ya da kaotik iyi. İkisi de katı kurallara bağlamadan net bir ahlaki pusula (insanlara yardım et) verir ve kahramanlardan oluşan bir partiye doğal olarak uyar. Yasal iyi de kolaydır; yeter ki onu partinin geri kalanıyla tartışma sebebi değil, karakterinizin kendi uyduğu bir ilke olarak görün.
Kaotik nötr kötü bir şey mi?
Hayır. Kaotik nötr, kişisel özgürlüğü kuralların üstünde tutan ve ne fedakârlıkla ne de zalimlikle hareket eden bir karakterdir. Sorun ancak bir oyuncu onu rastgele, masayı bozan davranışlara bahane yaptığında başlar. İyi oynanan bir kaotik nötr karakterin de amaçları ve bağlılıkları vardır; sadece kimsenin ona ne yapacağını söylemesine izin vermez.
Yasal ile kaotik arasındaki fark ne?
Yasal karakterler yapıya güvenir: kurallara, sözlere, geleneklere, kişisel bir ilkeye. Kaotik karakterler herhangi bir yapıdan çok kendi yargılarına ve özgürlüklerine güvenir. Bu eksenin iyi olmakla ilgisi yoktur: yasal bir karakter acımasız, kaotik bir karakter iyi kalpli olabilir.
Kötü bir karakter iyi bir partide olabilir mi?
Oyuncu ve masa anlaşırsa ve karakterin işbirliği için bir sebebi varsa evet. Sözleşmesine sadık yasal kötü bir paralı asker ya da partiye ihtiyaç duyan nötr kötü bir entrikacı gayet iyi işleyebilir. İşlemeyen şey, diğer oyuncuların ayağını kaydıran kötü bir karakterdir. Bunu kampanya başlamadan konuşun.
2024 D&D kurallarında yönelim hâlâ var mı?
Karakterin isteğe bağlı bir parçası olarak duruyor ama eski edisyonlardakinden çok daha hafif: neredeyse hiçbir kural ona bağlı değil ve karakterin uymak zorunda olduğu bir kural değil, bakış açısının tarifi olarak sunuluyor. Pek çok masa onu tamamen atlıyor, yerine kişilik özellikleri, idealler ve kusurlar kullanıyor.
Bir karakterin yönelimi değişebilir mi?
Evet. Yönelim karakterin nasıl davranmaya eğilimli olduğunu anlatır; sürekli farklı davranıyorsa etiket de değişmelidir. Nötrden iyiye uzanan bir karakter gelişimi ya da yasal iyiden yavaş bir düşüş, bir kampanyanın anlatabileceği en iyi hikâyelerdendir. Pek çok Oyun Ustası böyle bir değişikliği dayatmak yerine oyuncuyla konuşur.
Thavernia'da yönelim var mı?
Hayır, karakter oluşturucuda yönelim alanı yok. Karakterinizi Kişilik, Amaç ve Kusur alanları ve bir Geçmiş Hikâye ile tarif edersiniz, gerisini oynarken yaptığınız seçimler halleder: yapay zeka Oyun Ustası kahramanınızın kişiliğini, uğraşını, amacını, kusurunu ve geçmiş hikâyesinin başını görür, NPC'ler de onlara nasıl davrandığınıza karakterlerine uygun tepki verir ve her isimli NPC'nin tutumu kaydedilir. [Denemede](/trial) hesapsız oynayabilirsiniz.
