Arkadaşlarla Online FRP Nasıl Oynanır?

Grup artık üç ayrı şehirde, herkesin etrafında toplandığı masa yok. Oyunun da onunla gitmesi gerekmiyor. FRP'yi online oynamak işliyor, çoğu zaman beklenenden de iyi, ama mutfak masasındaki oyundan farklı yerlerde tıkanıyor: ses, takvim, dikkat ve gereğinden fazla araç. Bu sayfa işin pratiğini anlatıyor; araç seçiminden saat farkına ve gelemeyen oyuncuya kadar. Sonunda ilk online oyundan bir gün önce üzerinden geçebileceğiniz bir kontrol listesi var.

Online masanın yerine koyması gerekenler#

Gerçek bir masada birçok şey kimse ayarlamadan olur. Birbirinizi duyarsınız, haritayı görürsünüz, zarın düştüğünü izlersiniz, birinin kural kitabı açık durur. Online'da bunların her biri ayrı bir işe dönüşür ve her iş bir araç ya da bir karar ister:

• Konuşmak. Sesli, yazılı ya da ikisi birden. Her şey bu kanala asılı durur; bozulduğunda da en çok göze batan o olur.
• Aynı şeyi görmek. Bir harita, bir el notu, canavarın resmi. Bazı gruplar tam bir sanal masaya ihtiyaç duyar; birçoğu hiçbir şeye ihtiyaç duymaz, çünkü zihin tiyatrosuyla oynar.
• Kurallar ve karakterler. Herkesin açabildiği karakter kağıtları, herkesin güvendiği bir zar atışı ve el altında kurallar.
• Dünyayı yürütmek. Biri, ya da bir şey, sahneyi anlatır ve ne olacağına karar verir. Genelde bir insan Oyun Ustası; artık yapay zeka bir anlatıcı da seçenekler arasında.

İlk online kampanyada en sık yapılan hata, bu dört işin her biri için ilk gün ayrı bir araç seçmek. Beş sekme, üç hesap ve bir eklenti kurulumu, sadece d20 atmak isteyen bir arkadaştan çok şey istemek demek. Dört işi karşılayan en az sayıda araçla başlayın, yenisini ancak gerçekten bir şey eksik kaldığında ekleyin.

Araç kategorileri yan yana#

Online FRP araçları birkaç kategoriye ayrılır. Ürün adları gelip gider, kategoriler kalır. Online'da iyi oynayan grupların çoğu bunlardan ikisini birleştirir.

Tanıdık isimler hakkında birkaç dürüst not. Roll20 tamamen tarayıcıda çalışır ve ücretsiz bir katmanı vardır; bu yüzden bir grubu tam bir sanal masaya sokmanın en kolay yoludur. Foundry VTT bir kere satın alınır ve kendiniz barındırırsınız, kendi bilgisayarınızda ya da bir sunucuda; oyuncular tarayıcıdan bağlanır. Ayar yapmayı seven bir DM'i ödüllendirir. Owlbear Rodeo bilerek hafif tutulmuş: bir harita, piyonlar ve pek fazlası değil; bazı grupların onu tercih etme sebebi de tam olarak bu. D&D Beyond bir sanal masa değil; karakterleri ve kuralları tek yerde tutar ve diğerlerinin hepsiyle birlikte kullanılabilir. Discord ise başka ne kullanırlarsa kullansınlar online grupların çoğunun zaten konuştuğu yer.

Yapay zekanın anlattığı platformlar farklı çalışır. İnsan Oyun Ustasına daha iyi araçlar vermek yerine, doğrudan onun sandalyesine oturur. Bu bazı gruplara çok iyi uyar, bazılarına hiç uymaz; aşağıdaki bölüm hangisi olduğunu açıkça söylüyor. Yapay zeka seçeneklerinin kendi aralarındaki karşılaştırması için en iyi yapay zeka Oyun Ustası araçları sayfasına bakın.

Sesli mi yazılı mı: önce kanalı seçin#

Harita ya da kural aracından önce masanın nasıl konuşacağına karar verin. Bu seçim her şeyi etkiler, bir oturumun ne kadar uzun hissettirdiğini bile.

• Sesli oynamak en hızlısı ve yan yana oturmaya en yakını. Şakalar yerini bulur, tartışmalar saniyeler içinde çözülür, iki saatte gerçekten yol alınır. Bedeli: herkesin aynı anda boş olması gerekir ve sesi en yüksek olan kolayca akşamın sahibi olur.
• Yazılı oynamak daha yavaş ama daha sakin; çekingen oyuncuya da gürültücü oyuncu kadar ağırlık verir. İnsanlar düşünmeye vakit bulunca daha özenli hamleler yazar, kayıt da kendiliğinden kampanyanın hafızası olur.
• Yaygın karışım şudur: konuşmak için ses, araya girmemesi gereken her şey için yazılı bir kanal. Kural soruları, bağlantılar, "iki dakikaya dönüyorum", birinin kaçırdığı zar sonucu.

Hangisini seçerseniz seçin, birkaç ses temeli çok sinir bozukluğunu önler: herkes kulaklıkla bağlansın ki kimsenin hoparlörü yankı yapmasın, gürültülü ortamdaki herkes bas-konuş ya da sessize alma kullansın, başta da kısa bir ses kontrolü yapılsın. Kamera isteğe bağlı; birçok grup kamera olmadan insanların hikâyeyi daha dikkatli dinlediğini fark ediyor.

İlk online oturumu kurmak#

Online ilk akşamın büyük kısmı sürtünmeyi ortadan kaldırmakla ilgili. Oyunun kendisi kolay kısım; akşamı yiyen şey birinin mikrofonu, eksik bir bağlantı ya da kimsenin bitirmediği bir karakter kağıdı olur.

• Her iş için tek araç, önceden kararlaştırılmış. Tüm bağlantıların olduğu ve başka hiçbir şeyin olmadığı tek bir mesaj atın: nerede konuşuyoruz, harita nerede, karakter kağıtları nerede.
• Karakterler o akşamdan önce bitmiş olsun. Görüşmede birlikte karakter yaratmak yavaş ve bekleyen herkes için sıkıcı. Bunu ilk oturumdan önce kısa, ayrı bir görüşmede ya da yazışarak halledin.
• Sıfırıncı oturum, kısa da olsa. Ton, herkesin saygı görmesini istediği içerik sınırları ve ne sıklıkla oynayacağınız üzerine yirmi dakika. Online gruplar bunu yüz yüze oynayanlardan daha sık atlıyor ve sonradan bedelini ödüyor.
• On beş dakika erken başlayın. Adına ses kontrolü deyin. Mikrofon, tarayıcı izni ve yanlış bağlantı orada, oyundan çalmadan düzelir.
• Ne kadar oynayacağınızı söyleyin. Online'da rahat aralık iki ila üç saat; ekran yorgunluğu masadakinden erken gelir. İki saat deyip dört saat oynamak, bir ay sonra bir oyuncuyu kaybetmenin yoludur.
• Bir mekânla değil, bir sorunla açın. Online'da dikkat daha hızlı dağılır. İlk on dakika içinde karakterleri başı belaya sokun.

Şehirler ve saat dilimleri arasında takvim#

Sorun mesafe değil, saatler. Aynı ülkedeki arkadaşların çoğu zaman sadece düzenli bir saate ihtiyacı vardır. Farklı ülkelerdeki arkadaşlar hesap yapmak zorundadır ve bu hesap yılda iki kez değişir.

Somut bir örnek: Türkiye artık saatleri ileri geri almıyor, Almanya alıyor. Bu yüzden İstanbul ile Berlin arasındaki fark yazın bir, kışın iki saat. İstanbul'da 21:00'e kurulan oyun Berlin'de yazın 20:00'de, kışın 19:00'da başlar ve saatlerin değiştiği hafta biri bir saat erken ya da geç gelir. Her oturum saatini her oyuncunun yerel saatiyle ya da üzerinde anlaştığınız tek bir referans saatle yazın, asla yalnızca "saat dokuzda" diye değil.

• Sabit saat, her hafta ya da iki haftada bir aynı gün. Düzenli olan pazarlıkla bulunanı yener. Her oturumu sıfırdan planlayan gruplar giderek daha seyrek oynar.
• Yeter sayı kuralı. Kaç oyuncunun oynamaya yettiğinde önceden anlaşın, örneğin dörtte üç. Bu kural yoksa tek bir iptal bütün akşamı iptal eder.
• Kötü saati sırayla taşıyın. Bir oyuncu hep gece yarısına ya da sabahın köründe denk geliyorsa, birkaç ayda bir saati kaydırın ki aynı kişi bunu sonsuza dek taşımasın.
• Büyük farklarda kısa oturum. Altı saat ve üstü farkta, gerçekten oynanan doksan dakikalık bir oturum sürekli ertelenen üç saatlikten iyidir.
• İptal için son saat. Yirmi dört saat yaygın bir sınır. Oyun Ustasının hiç gelmeyecek bir akşama hazırlanmasını önler.

Uzaktaki oyuncuyu masada tutmak#

Online'da o anki sahnede olmayan bir oyuncu başka bir şeye tek sekme uzaklıktadır. Bu bir karakter kusuru değil, ekranın doğası. Çözümler de yapısal:

• İnsanlara isimleriyle seslenin. "Bu sırada Mira ne yapıyor?" Gerçek masada bunu bir bakış yapar. Online'da söylemeniz gerekir.
• Turları kısa tutun, ışığı gezdirin. Uzun bire bir sahneleri görüşmede izlemek masadakinden zordur. Karakterler arasında daha sık geçiş yapın.
• Herkese bir iş verin. Biri ortak notları tutsun, biri inisiyatif sırasını, biri ganimeti. İşi olan kişi odada kalır.
• İki dakikalık bir özetle açın. Özeti Oyun Ustası değil bir oyuncu yapsın; masanın gerçekte neyi hatırladığını da böylece görürsünüz.
• Her doksan dakikada bir mola verin. Ekrandan uzakta beş dakika, ikinci yarı için hiçbir sürprizin yapamayacağı kadar iş görür.
• Solarak değil, bir kancayla bitirin. Bir anın tam ortasında durmak, herkesi gelecek hafta geri getiren şeydir.

Oturum aralarında: forum usulü ve eşzamansız oyun#

Her sahne herkesin aynı anda çevrimiçi olmasını gerektirmez. Forum usulü oyun (play-by-post) online rol yapmanın en eski biçimi: Oyun Ustası bir forum başlığına ya da sohbet kanalına bir sahne yazar, oyuncular fırsat buldukça hamlelerini yazar ve hikâye adım adım ilerler. Yavaştır; tek bir dövüş bir hafta sürebilir. Ama başka hiçbir şeyin dayanamadığı takvimlere dayanır ve en özenli yazılmış oyunların bir kısmını çıkarır.

En iyi, birkaç net kuralla işler:

• Bir yazma ritmi. Örneğin herkes en geç 48 saatte bir yazar. Sayının kendisi, bir sayı olmasından daha az önemli.
• Oyun Ustası devam eder. Süre dolduğunda yazmamış olanın karakteri bariz olanı yapar ve sahne sürer.
• Dövüşü dışarıda ya da basit tutun. Tur tur yazışarak dövüşmek bu oyunların tıkandığı yerdir. Dövüşleri büyük adımlarla çözün ya da canlı oturumlara saklayın.
• Yerine değil, köprü olarak. Birçok grup haftada ya da iki haftada bir canlı oynar; alışverişi, yolculuğu ve yan konuşmaları aradaki günlerde yazışarak halleder.

Bazı platformlar bunu içinde getirir. Örneğin bir Thavernia masasında her oyuncu, ne zaman bağlanırsa, karakterinin ne yaptığını kendi cümleleriyle yazar; Oyun Ustasının turu ev sahibi tetiklediğinde işler. Böylece ayrı bir foruma gerek kalmadan birkaç güne yayılan gevşek bir ritimle oynanabilir.

Biri gelemediğinde#

Biri bir oturumu kaçıracak. Online gruplar daha sık kaçırır, çünkü iptal etmek tek bir mesaja bakar. Ne olacağına önceden karar verin ki kimse saat dokuza beş kala pazarlık yapmak zorunda kalmasın.

• Yeter sayı varsa oynayın. Yeter sayı kuralı tam da bunun için. Her yoklukta ertelemek kampanyaların bitme biçimidir.
• Gelmeyenin karakteri pasif kalır. Hikâyede vardır ama karar vermez, hasar almaz, ganimet payı bekletilir. Onu başka bir oyuncuya oynatmak genelde küskünlükle biter.
• Ya da başka yerde olması için bir sebep verin. Tutulacak bir nöbet, dinlendirilecek bir yara, götürülecek bir mektup. Kısa, hikâyenin içinde ve gelecek hafta kolayca geri alınır.
• Sonra bir özet gönderin. Grup sohbetine üç satır. Bir oturumu kaçırıp sonra kaybolmuş hisseden oyuncu, yavaş yavaş kopan oyuncudur.
• Platform izin veriyorsa koltuğu doldurun. Yapay zekanın anlattığı masalarda boş bir koltuğa yapay zeka bir yoldaş oturabilir; böylece küçük bir grup dövüş için fazla zayıf kalmaz.

Yapay zekanın anlattığı masa nereye oturuyor?#

Yapay zekanın anlattığı bir platform bu seçeneklerden biri, varsayılan cevap değil. Belirli bir gruba uyar: farklı yerlerde yaşayan, düzenli oynamak isteyen, kimsenin hazırlık yapmak ya da oyunu yönetmek istemediği ve herkesin bir karakter oynamayı tercih ettiği arkadaşlar. Kesin olarak anlatabildiğimiz platform olduğu için Thavernia'da nasıl işlediğini yazıyoruz:

• Sadece tarayıcı. Kurulacak bir şey yok; arkadaşlarınız bir sayfa açıp katılır.
• En fazla altı koltuk. İnsan oyuncular ve yapay zeka yoldaşlar birlikte sayılır; koltukların en fazla ikisi yapay zeka yoldaşı olabilir. Dört arkadaş ve iki yoldaş da olur, altı arkadaş da.
• Üç giriş yolu. Arkadaş listenizden birini davet edin, katılma isteklerini ev sahibinin onayladığı bir davet kodu paylaşın ya da masayı topluluk sayfasına koyun ki başkaları katılmak için istek gönderebilsin.
• Ses ve yazı içinde. Odada grup sesli sohbeti; sessize alma, sağırlaştırma, mikrofon ve hoparlör seçimiyle. Yanında oyun dışı yazılı sohbet. Discord isteğe bağlı hale gelir.
• Herkes aynı şeyi aynı anda görür. Zarlar sunucuda atılır ve her oyuncu her atışı görür; anlatı masanın tamamına canlı akar.
• İzleyiciler. Ev sahibi masayı bir bağlantıyla izlemeye açabilir. İzlemek üyeler için ücretsiz ama hesap gerekir.
• Macera başına tek dil. Masa, maceraya seçilen dilde oynar: Türkçe, İngilizce, Almanca, İtalyanca, Fransızca ya da İspanyolca.
• Haritalı ya da haritasız. Dövüşler taktik bir ızgarada ya da anlatıyla yürüyebilir; takası ızgara savaş mı, zihin tiyatrosu mu sayfası anlatıyor.

Burada da her yerdeki dürüstlük geçerli: yapay zeka anlatıcı hazırlığı kaldırır, insanları değil. Sessiz oyuncunun havasını okuyamaz, üç ay önceki bir şakanın üzerine iyi bir insan DM gibi final kuramaz. Grubunuzda oyun yönetmeyi seven biri varsa, ona iyi bir sanal masa verin.

İlk oturum kontrol listesi#

İlk online oyundan bir gün önce bunların üzerinden geçin:

• Tüm bağlantılar tek mesajda. Ses, harita ya da platform, karakter kağıtları. İçinde başka bir şey olmasın.
• Bütün karakterler bitmiş. Kağıtlar herkesin açabildiği bir yere kaydedilmiş.
• Saat, herkesin yerel saatiyle. Saatlerin değiştiği haftalarda iki kez kontrol edin.
• Süre kararlaştırılmış. Başlangıç, bitiş, bir mola.
• Ton ve sınırlar kararlaştırılmış. Kısa bir sıfırıncı oturumdan çıkan iki cümle yeter.
• Yeter sayı ve yokluk kuralları konuşulmuş. Kaç oyuncu yeter, gelmeyenin karakterine ne olur.
• On beş dakika erken ses kontrolü. Kulaklıklar takılı, mikrofonlar denenmiş.
• İçinde bela olan bir açılış. İlk sahne bir sorunla başlar.
• Oturum aralarında oynamanın bir yolu. Hamlelerin bekleyebildiği bir başlık, bir kanal ya da bir platform.

Grubunuz yapay zeka anlatıcıya yakınsa, başka kimse kaydolmadan önce bir kişi akışın tamamını üç ücretsiz turla, hesap açmadan, tek başına deneyebilir.