Yapay zeka oyun ustası hile yapar mı, Türkçesi gerçekten iyi mi?

Reklamlarımızın altına düşen ilk iki yorum hep aynı: "Zarı yapay zeka atıyorsa canı istediği sayıyı yazar" ve "Yapay zekanın Türkçesi çeviri kokar, iki paragrafta anlarım." İkisi de haklı refleks. İkisi de aslında tek bir cümlenin iki yüzü: bu oyunda yapay zeka zarı atmıyor, kuralları da ezemiyor; sadece anlatıyor. Bu sayfa o cümleyi savunmuyor, gösteriyor — düzenlenmemiş tur çıktısıyla, tek satır kodla, sunucuda duran sayılarla. Gösterirken de kusurları saklamıyor: Türkçenin hâlâ tökezlediği yerler ve modelin hâlâ yanıldığı yerler aynı sayfada, aynı ayrıntıyla yazılı.

Kısa cevap (30 saniye)#

• Zarı yapay zeka atmıyor: sayıyı sunucu random_int ile üretiyor, 3B zarı sen fırlatıyorsun, model yalnızca anlatıyor.
• Kurallar modelin dışında: bonus tavanı, patron hasar sınırı ve seviye kuralları sunucu kodunda, prompt'ta değil.
• Sayıların desteklemediği bir patron ölümü sana gösterilmeden reddediliyor ve tur yeniden yazdırılıyor.
• Anlatı çeviri değil: doğrudan Türkçe üretiliyor — kusurlarını da aşağıda tek tek sayıyoruz.

Bu sayfa neden var#

Bu sayfayı Thavernia'nın kurucusu Furkan Aydemir yazdı. Reklamlara gelen ilk iki soru bunlar ve ikisi de haklı sorular; ikisine de pazarlama cümlesiyle cevap verilmez, çünkü ikisi de teknik iddia. Sayfanın kuralı şu: burada geçen her iddianın yanında ya bir ekran görüntüsü, ya bir kod satırı, ya sunucuda duran bir sayı, ya da "şöyle kendin dene" talimatı var. Kanıtlayamadığımızı yazmadık; kanıtlayabildiğimiz ama bizi kötü gösteren şeyleri de silmedik. Sonundaki üç ücretsiz tur tam olarak bunun için: iddiaları kendin sınayasın diye.

Şüphe 1: "Yapay zekanın Türkçesi çeviri kokar"#

Önce itirazı kabul edelim, çünkü kabul etmeden cevabı da anlamsız olur. Türk oyuncunun bu konudaki refleksi tecrübeyle kazanıldı: yıllardır menüsü makineyle çevrilmiş oyunlar, cümlenin ortasında devrilen kelime sırası, bağlamı hiç tutmayan "Yükleme" başlıkları gördük. O yüzden bir oyunun ilk iki paragrafı okunurken kimse iyi niyetli beklemiyor; herkes kokuyu arıyor.

Bu önyargı boşuna değil

Bu his sadece his değil, kayıtlı bir tartışma. DonanımHaber forumlarında 21 Aralık 2024'te açılan, gönüllü oyun çevirmenliğinin makine çevirisiyle imtihanını konu alan başlık 218 mesaja ulaştı: yıllardır bedava emek veren oyun çevirmenleri, makineyle üretilip üstüne "yerelleştirme" etiketi yapıştırılan yamalara isyan etti. Ekşi Sözlük'te Dedalus Kitap'ın yapay zeka destekli çeviri denemesi benzer bir tepkiyle karşılandı. Aynı başlıklarda dönüp duran bir cümle var: yapay zeka Türkçesi, dedektöre gerek kalmadan, sırf ritminden tanınıyor.

Tanınmasının sebebi de belli. Makine Türkçesi İngilizce cümle iskeletini koruyor: özne başta, arka arkaya dizilmiş sıfatlar, gereksiz "bir"ler, deyimlerin birebir çevirisi, ve o meşhur resmî hava — "bulunmaktadır", "gerçekleştirmektedir". Türkçe okuyan biri cümlenin nereye gideceğini önceden biliyor; metin yazılmamış, dönüştürülmüş gibi duruyor. Bir rol yapma oyununda bu ölümcül, çünkü oyunu ayakta tutan tek şey o metne inanman.

Burada rakiplere hakkını verelim: İngilizce oynayacaksan seçenek bol, bazıları bizden çok daha eski ve çok daha geniş dünyalara sahip. Sorun İngilizce yazılmış bir kurulumun Türkçeye açılma biçiminde. Arayüzü Türkçeleştirip anlatıyı çeviri hattından geçiren her sistemde aynı koku çıkıyor. Bu karşılaştırmanın uzun hâli AI Dungeon'a Türkçe alternatif sayfasında.

Düzenlenmemiş bir tur: olduğu gibi

Bir sayfa ne kadar "Türkçemiz iyi" derse desin, tek dürüst kanıt düzenlenmemiş çıktıdır. Aşağıdaki iki blok gerçek kampanyalardan alındı; künyede kampanya adı ve tarih var ve tek kelimesi düzeltilmedi. Biri sakin bir sahne betimlemesi, diğeri zar sonuçlarının ve hasar rozetlerinin göründüğü bir savaş turu. İçlerinde tökezleyen bir cümle varsa duruyor ve altında neden tökezlediğini yazdık; cilalasaydık bu sayfanın hiçbir anlamı kalmazdı.

Okurken şunlara bak: özel adlar ek alırken ünlü uyumuna girmiş mi, "bir" kaç kere geçmiş, cümleler Türkçenin doğal sırasında mı yoksa devrik mi, karakterler birbirine nasıl hitap ediyor. Bunlar makine Türkçesinin en çabuk ele veren dört yeri.

Çeviri kokan Türkçe neye benzer — yan yana

Farkı anlatmanın en hızlı yolu aynı sahneyi iki kez üretmek. Solda: sahne önce İngilizce üretildi, sonra Türkçeye çevrildi. Kasten kötü bir çeviri değil, dürüst bir makine çevirisi — bugün pek çok kurulumun yaptığı şeyin aynısı. Sağda: Thavernia'nın doğrudan Türkçe çıktısı. Kampanyanın anlatı dili oluşturma ekranında seçiliyor ve arayüz dilinden bağımsız; model o dilde yazıyor, ortada çeviri adımı yok. Aynı şey tr, en, de, it, fr, es için geçerli.

Fark üç yerde görünüyor. Ritim: çeviri hattı uzun ve dolgulu cümle kuruyor, doğrudan üretim kısa cümleyi kısa bırakıyor. Deyim: çeviri hattı İngilizce deyimi kelimesi kelimesine taşıyor, doğrudan üretim Türkçenin kendi deyimini seçiyor. Hitap: çeviri hattı "siz"le mesafeli konuşuyor, doğrudan üretim sahnedeki ilişkiye göre "sen" diyor. Bunlar küçük görünüyor ama üst üste binince "bu metin çevrilmiş" hissini yaratan tam olarak bunlar.

Türkçenin makineyi zorladığı yerler ve ne yaptık

Türkçe, bir dil modeli için İngilizceden daha zahmetli bir dil ve bunun en somut yeri özel adlar. Model uydurduğu bir kasaba adına ek takmak zorunda: Kadran'a mı, Kadran'ya mı? Ünlü uyumu, sondaki sessiz, kesme işareti — hepsi adın kendi sesine bağlı. Bir de dünya durumu tarafı var: aynı NPC bir turda "Kadran", ertesi turda "Kadran'ın muhafızı" diye geçtiğinde kayıtta iki ayrı kişi yaratılmasın diye adları Türkçe eklerden arındıran bir eşleştirme anahtarı kullanıyoruz.

İkinci tuzak büyük İ ile küçük ı. Bunu kendi ayağımıza sıkarak öğrendik: arayüzde İngilizce bir başlığı CSS ile büyük harfe çevirmiştik, sayfanın dili Türkçe olduğu için tarayıcı "i"yi "İ" yaptı ve ekranda garip bir melez metin çıktı. Kural artık net: İngilizce metni Türkçe sayfada CSS ile büyütmüyoruz. Aynı hassasiyet metnin içinde de gerekiyor, çünkü büyük-küçük dönüşümü yapan her karşılaştırma Türkçede sessizce yanlış cevap verebiliyor.

Üçüncüsü, oyun ustasının her turda ürettiği yapısal satırlar — düşman canı, görev adımı, kazanılan eşya. Model bu satırların etiketlerini bazen Türkçe yazıyor. Bunları kayda geçmeden önce tek biçime indiriyoruz, yoksa "eşya" yazılmış bir satır sessizce düşerdi ve envanterinde hiç görünmezdi.

Türkçesi hâlâ nerede tökezliyor

Dürüst liste. Bunların hepsi bugün de olabilir; hiçbirini "çözüldü" diye yazmıyoruz.

• Kalıp cümleler. Uzun kampanyalarda arada bir aynı imge dönüyor — havadaki koku, titreyen meşale. Prompt'ta tekrar yasağı var ama yirmi turdan sonra hâlâ sırıtıyor; en çok şikâyet aldığımız kusur bu.
• Fazla resmî hitap. Nadiren bir NPC durup dururken "siz"e geçiyor. Ton kampanyaya göre ayarlanıyor, yine de kaçan oluyor.
• Yarım kalan cümle. Çok uzun turlarda metin sonda kesilebiliyor. Buna karşı bir kırpma koruması koyduk: tamamlanmamış son cümle gösterilmeden atılıyor. Yani kesik metin görmüyorsun ama o tur bir cümle kısa bitmiş oluyor.
• Uydurma adlarda yanlış ek. Özellikle yabancı sesli adlarda ek uyumu tutmayabiliyor. Metin anlaşılır kalıyor, kulağı tırmalıyor.
• Tek tük İngilizce sızıntı. Çok seyrek de olsa bir oyun terimi İngilizce hâliyle geçebiliyor; gördüğümüz her örneği prompt'a yasak olarak ekliyoruz.

Şüphe 2: "Yapay zeka kazanmana izin veriyor, ortada risk yok"#

Bu şüphenin teknik olarak tamamen doğru olduğu bir durum var; önce onu tarif edelim. Bir dil modeli kendi zarını kendisi yazıyorsa o sayı rastgele değildir. Model rastgele sayı üretmez; bir sonraki kelimeyi seçerken olasılık dağılımını taklit eder ve bağlamı dinler. Bağlam "kahraman kapının önünde, gerilim doruğunda" diyorsa çıkan sayı da ona göre çıkar. Sohbet botlarında 17-18'in tuhaf sıklıkta gelmesinin, kritik anda hep işlerin yoluna girmesinin sebebi budur.

Yani itiraz haklı: zar modelin elindeyse oynadığın şey oyun değil, ortak yazarlıktır — güzel bir şeydir ama içinde kaybetme riski yoktur. Bunun ayrıntılı dökümü ChatGPT ile D&D oynamak sayfasında. Thavernia'nın tek mimari iddiası da tam burada başlıyor: sayıyı modelin elinden almak.

Zar yapay zekanın elinde değil: iki fazlı zar

Akış adım adım şöyle işliyor:

• Ne yapmak istediğini yazarsın.
• Oyun ustası hangi yeteneğin sınanacağına ve zorluğa karar verir: "Çeviklik kontrolü, zorluk 14."
• Zorluk sunucuya yazılır. Bu andan sonra modele kapalıdır: sonradan yükseltilemez, düşürülemez.
• Sunucu d20'yi orada üretir ve veritabanına işler — sen zarı atmadan, model sonucu görmeden.
• 3B d20'yi ekranda sen fırlatırsın; animasyon o kayıtlı sayının üstüne oturur. Masadaki diğer oyuncular aynı zarı, atanın zar derisiyle görür.
• Sonuç ve bonus zorlukla karşılaştırılır; başarı ya da başarısızlık sunucuda belirlenir. Model bunu ancak iş bittikten sonra görür ve yalnızca anlatır.

Bir turun bütün zarları tek seferde açılır ve sırayla atılır. Beğenmediğin sonucu yeniden attırmak için turu terk etmek de işe yaramaz: yeni bir tur açıldığında bekleyen zarlar temizlenir, eski sonuç geri gelmez. Bonusun ne olduğu, hangi teçhizatın sayıldığı zar ekranında yazar — ve anlatı yalnızca gerçekten kuşandığın teçhizatı kullanır, çantanda duran bir kılıcı elinde varmış gibi anlatamaz.

Zar nereden geliyor: tek satır kod

Kanıtın en ucuz ve en ikna edici parçası tek satır: $d20 = random_int(1, 20);. random_int, PHP'nin kriptografik açıdan güvenli rastgele sayı üreticisi; işletim sisteminin entropi kaynağından besleniyor ve tahmin edilebilir olmamak için tasarlandı. Bu satır oyun sunucusunda çalışıyor, tarayıcında değil; tarayıcının işi sadece o sayıyı zarın üstünde canlandırmak. Aynı satır zarın önceden karara bağlandığı yerde (gm/plan.php) ve zarın atıldığı yerde (dice/submit.php) duruyor.

Doğal 20 ve doğal 1 de zorluktan bağımsız: 20 her koşulda başarı, 1 her koşulda başarısızlık, ikisini de model tersine çeviremiyor — sadece daha görkemli ya da daha acı anlatabiliyor. Dürüst sınır: dışarıdan bakan biri bizim sunucumuzda hangi kodun çalıştığını doğrudan doğrulayamaz. Yapabileceğin şey davranışı yoklamak — çok sayıda zar at, düşük gelenlerin gerçekten seni yaktığını gör. Kandırılan bir sistemde en çabuk çatlayan yer budur.

Yapay zekanın ezemediği kurallar

Zar tek başına yetmez: model zarı kabul edip kuralları esnetebilir. O yüzden oyunun sayı tarafı prompt'ta değil, sunucu kodunda duruyor. Aşağıdakilerin hepsi kural — sayı — neyi engellediği sırasıyla:

• Yetenek bonusu tavanı — 20'ye kadar klasik +5, sonrası her 4 puanda +1, skor 30'da tavan +7. Tek bir niteliği şişirip d20'yi anlamsızlaştırmayı engeller.
• Patron eşiği — taban canı 120'yi aşan düşman patron sayılır. "Bu bir patron mu" kararını modelin keyfine bırakmaz.
• Tek darbe tavanı — azami canın kabaca %10'u, en az 15 can. "Kafasını uçuruyorum" cümlesinin savaşı tek hamlede bitirmesini engeller.
• Doğal 20 tavanı — yaklaşık %20, en az 25 can. Kritik vuruşu görkemli tutar ama tek atmaya çevirmez.
• Üç faz — patron kalan cana göre üç evrede dövüşür. Set-piece savaşın tek turda kapanmasını engeller.
• Iska kuralı — parti zar attı ve hepsi ıskaladıysa patron o tur hiç hasar almaz; hiç zar atılmayan turlarda (tuzak, çöken galeri) tek darbe kadarına izin var. Sürekli ıskalayarak patron eritmeyi engeller.
• Arka plan tamiri patronun canını düşüremez — tur bittikten sonra çalışan düzeltme katmanı, sınırın etrafından dolaşıp patronu yavaş yavaş öldüremez.
• Dost ateşi ve parti kuralı — parti birbirini yaralayabilir, ama bir parti üyesi asla düşman satırına yazılamaz. Kendi arkadaşını öldürüp tecrübe toplama sömürüsünü kapatır.

Yapay zeka "patron öldü" dediğinde ne oluyor

En gösterişli kanıt burada, çünkü burada makinenin yalanı yakalanıyor. Model bazen sayıların desteklemediği bir patron ölümü anlatıyor: canı 90'da duran devi tek darbeyle deviriyor, çünkü sahne öyle istiyor. Sunucu bu turu sana göstermeden önce kontrol ediyor: bu patronun kalan canı, partinin bu turdaki başarılı saldırılarıyla gerçekten sıfıra inebilir mi?

Kontrol kasten cömert — her başarılı atış kritik sayılıyor — ki meşru bir bitirici darbe yanlışlıkla geri çevrilmesin. Hesap tutmuyorsa tur reddediliyor ve model gerçek sayılarla turu baştan yazıyor: darbeler patronu yaralıyor, patron ayakta kalıyor ve karşılık veriyor, savaş sürüyor. Turun geri kalan olayları korunuyor. Reddedilen her tur kayda geçiyor, böylece bunun ne sıklıkta olduğunu tahmin etmiyoruz, sayıyoruz.

Peki kaybedebilir misin?

Evet, ve bu soruyu gevşetmeden cevaplamak lazım. Karakterler ölüyor. Dost ateşi gerçek: yanlış hedefe savrulan bir büyü parti arkadaşının canını götürüyor. NPC'lerin canı var, dost olanlar da öldürülebiliyor ve bir daha geri gelmiyorlar. Seviye ve tecrübe D&D'ye sadık: nitelik artışı her dört seviyede bir geliyor, nitelik büyümesinin bir tavanı var, bedava tecrübe akmıyor — tecrübe yalnız yaptığın işlerden geliyor. Bu sistem sana daha çok kazandırmak için değil, kaybın anlamlı olması için kurulu. Adalet tarafının tam dökümü — hangi kuralın nerede durduğu ve sunucunun tek geri adımı — bu sayfanın geri kalanında tek tek yazılı.

Yapay zeka hâlâ nerede yanılıyor (ve ne yakalıyor)#

Dürüstlüğün ikinci yarısı dünya durumu tarafında. Model her turda hikâyenin yanında yapısal satırlar da üretiyor: yeni bir NPC tanıştı, görev bir adım ilerledi, çantana bir eşya girdi. Bazen bu satırları düşürüyor — hikâyede kılıcı aldın, kayıtta almadın. Bu, uzun anlatı üreten her modelde olan bir şey.

Bunun için tur bittikten sonra arka planda çalışan bir düzeltme katmanı var: metni yeniden okuyup düşürülen satırları yeniden çıkarıyor ve uyguluyor. İşlem tekrarlanabilir — aynı satır iki kez uygulanmıyor, envanterinde iki kılıç belirmiyor. Yetkisi de sınırlı: patronun canını düşüremiyor, çünkü canlı tur zaten yarayı uygulayıp sınıra oturtmuştu ve "kurtarma" adı altında o sınırın sızmasına izin vermek istemiyoruz.

Yakalayamadığı ne kalıyor? Bazen bir eşya bir tur geç görünüyor. Bazen görev adımını ilerletmek için oyun ustasına açıkça hatırlatmak gerekiyor. Nadiren bir NPC'nin ruh hâli anlatıdaki kadar sert kayda geçmiyor. Bunların hepsi düşen satır telemetrisine yazılıyor; hangi türün ne sıklıkta düştüğünü görüp prompt'u ona göre sıkıyoruz. Kusursuz demiyoruz, ölçüyoruz.

"Thavernia güvenilir mi?" — para, iptal, veri#

Bu soru oyun mekaniğiyle ilgili değil, ticari güvenle ilgili; cevabı da tek ekranda dursun:

• Kim işletiyor: Loopcode Bilişim Yazılım Mühendislik Eğitim ve Danışmanlık A.Ş., Türkiye. İletişim: info@loopcode.co. Uyuşmazlıklarda geçerli hukuk Türkiye hukuku.
• Ödeme: yerel ödeme sağlayıcı iyzico üzerinden alınıyor. Kart bilgin sağlayıcıda işleniyor, bizim sunucularımızda saklanmıyor.
• Abonelik ve iptal: aylık yenileniyor, istediğin an iptal edebilirsin ve erişimin içinde bulunduğun dönemin sonuna kadar sürüyor. Hediye kodları kullanıldıktan sonra iade veya devir edilmiyor.
• Denemek için kart yok: deneme hesapsız açılıyor; ödeme adımı yalnızca sen istersen geliyor.
• Veri: hangi veriyi neden tuttuğumuz Gizlilik Politikası ve Kullanım Şartları sayfalarında yazılı. Cevabını orada bulamadığın bir şey varsa yukarıdaki adrese yazabilirsin.

Kanıtı kendin denetle: 3 tur, kart yok#

Buraya kadar okuduğun her şey sınanabilir. Deneme hesap ve kart istemiyor, üç tur veriyor ve bu üç tur toplamda üç tur — günde üç değil. Üç tur bir kampanyayı bitirmeye yetmez; iddiaları yoklamaya fazlasıyla yeter. Şunları dene:

• Kasten başarısız ol. Açıkça zor bir şeye kalkış, düşük zar geldiğinde ne olduğuna bak. Oyun ustası seni kurtarıyor mu, yoksa sonuç seni yakıyor mu?
• Kuşanmadığın bir eşyayla saldır. Çantanda duran ama kuşanmamış bir silahı kullandığını yaz. Anlatı elinde yokmuş gibi mi davranıyor?
• Sınırı zorla. "Tek vuruşta kafasını uçuruyorum" diye yaz. Darbenin sınırlı bir yaraya dönüştüğünü ve karşılığını aldığını gör.
• Türkçeyi denetle. Bir paragrafı sesli oku. Duraksadığın yeri işaretle — bize yazarsan o cümle bir sonraki turda değil, prompt'ta düzelir.

Kaynaklar ve değişiklik günlüğü#

Bu sayfada atıf yaptığımız dış tartışmalar: DonanımHaber forumlarında 21 Aralık 2024'te açılan, gönüllü oyun çevirmenliği ile makine çevirisini karşılaştıran 218 mesajlık başlık; Ekşi Sözlük'te Dedalus Kitap'ın yapay zeka destekli çeviri denemesine gelen tepkiler; FRPNET'te Türkçe masaüstü rol yapma oyunu yayıncılığı üzerine yazılanlar ve Sığınak'ın Türkçe FRP kaynak listesi. Bunlar bizim değil, bizi eleştiren tarafın kaynakları; güven belgesinin standardı da budur.

Değişiklik günlüğü — 20 Ağustos 2026: sayfanın ilk yayını; iki fazlı zar akışı, kural tablosu, patron ölümü kontrolü ve Türkçe kusur listesi eklendi. Bundan sonraki her düzeltme, tarihiyle birlikte buraya yazılacak: bir sayı değişirse hangi sayının ne zaman değiştiğini görebilmelisin.

Sık sorulan sorular#